Τρόποι • Μέσα • Συλλογισμοί • Τεκμήρια • Αξιολόγηση • Παραλογισμοί · Χωρίς API
Τρόπος = η γενική στρατηγική με την οποία ο πομπός προσπαθεί να πείσει. Μέσο = το συγκεκριμένο εργαλείο που χρησιμοποιεί.
Μέσα: επιχειρήματα – συλλογισμοί, τεκμήρια.
λόγοιστοιχείαάραποσοστάΜέσα: περιγραφή, αφήγηση, φορτισμένες λέξεις, σχήματα λόγου, ρητορικά ερωτήματα κ.ά.
Μέσα: γνώμη ειδικού, θεωρίες, ρητά, γνωμικά, παροιμίες.
Θετική αυτοπαρουσίαση, έργα, αρετές, αρχές, ιδεολογία.
Κριτικές, κατηγορίες, αποδοκιμαστικοί/αρνητικοί χαρακτηρισμοί.
Θετικοί χαρακτηρισμοί για τον δέκτη ώστε να αποδείξει τις αρετές του.
Αρνητικοί χαρακτηρισμοί ώστε να ωθηθεί να αποδείξει το αντίθετο.
| Τρόπος | Μέσα / σημάδια | Τι ελέγχω |
|---|---|---|
| Επίκληση στη λογική | Επιχειρήματα, συλλογισμοί, παραδείγματα, έρευνες, αριθμοί, γεγονότα. | Είναι επιχείρημα ή τεκμήριο; Αν τεκμήριο, ποιο είδος; |
| Επίκληση στο συναίσθημα | Περιγραφή, αφήγηση, φορτισμένες λέξεις, σχήματα λόγου, ποιητική γλώσσα, χιούμορ, στίξη, α΄/β΄ πρόσωπο, ρητορικά ερωτήματα. | Ποιο συναίσθημα κινητοποιείται; Η χρήση είναι θεμιτή ή αθέμιτη; |
| Επίκληση στην αυθεντία | Λόγια ειδικού, αποφθέγματα, ρητά, γνωμικά, παροιμίες. | Είναι πράγματι ειδικός στο θέμα; Χρησιμοποιείται για τεκμηρίωση ή απλώς για εντυπωσιασμό; |
| Ήθος πομπού | Θετική αυτοπαρουσίαση, α΄ πρόσωπο, έργα, αρχές, αξιοπιστία. | Ποια αρετή προβάλλει ο πομπός; |
| Επίθεση στο ήθος αντιπάλου | Αρνητικοί χαρακτηρισμοί, κατηγορίες, αποδοκιμαστικά σχόλια. | Ποιος δέχεται την επίθεση και με ποιον χαρακτηρισμό; |
| Ήθος δέκτη | Θετικός χαρακτηρισμός: «υπεύθυνοι», «ώριμοι», «δημοκρατικοί». | Ποια αρετή καλείται να αποδείξει ο δέκτης; |
| Επίθεση στο ήθος δέκτη | Αρνητικός χαρακτηρισμός: «αδιάφοροι», «ανεύθυνοι» κ.λπ. | Ποιο αρνητικό γνώρισμα καλείται να ανατρέψει ο δέκτης; |
Προκείμενες = από πού ξεκινά η σκέψη.
Συμπέρασμα = πού καταλήγει.
«άρα», «επομένως», «συνεπώς» συχνά εισάγουν συμπέρασμα.
Παραγωγικός: γενικό → ειδικό
Επαγωγικός: ειδικό → γενικό
Αναλογικός: ειδικό → ειδικό
Κατηγορικός · Διαζευκτικός («είτε… είτε…») · Υποθετικός («αν… τότε…»)
Άμεσος: μία προκείμενη + συμπέρασμα.
Έμμεσος: δύο ή περισσότερες προκείμενες + συμπέρασμα.
| Μορφή | Τι ελέγχω |
|---|---|
| Γενίκευση | Επαρκούν τα επιμέρους στοιχεία για το γενικό συμπέρασμα; |
| Αίτιο–αποτέλεσμα | Η αιτία είναι αναγκαία και επαρκής ή η σύνδεση είναι επισφαλής; |
| Αναλογία | Οι ομοιότητες είναι επαρκείς, εύστοχες και σχετικές; |
Παραλογισμός = συλλογισμός που στερείται εγκυρότητας και μπορεί να παραπλανήσει τον δέκτη.
Διάβασε το κείμενο και συμπλήρωσε έως 3 περιπτώσεις: ΤΡΟΠΟΣ → ΜΕΣΟ → ΤΕΚΜΗΡΙΟ → ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.
□ Έγραψα σωστά τον τρόπο;
□ Ονόμασα το συγκεκριμένο μέσο;
□ Παρέθεσα ακριβές στοιχείο;
□ Έλεγξα πορεία;
□ Έλεγξα είδος και αριθμό προκείμενων;
□ Ξεχώρισα αλήθεια – εγκυρότητα – ορθότητα;
□ Η αυθεντία είναι σχετική με το θέμα;
□ Η χρήση του συναισθήματος είναι θεμιτή ή αθέμιτη;
□ Δεν έγραψα μόνο την ονομασία.
□ Έδωσα σύντομη τεκμηρίωση.
□ Αν ζητείται, εξήγησα λειτουργία.