ΡΑΨΩΔΙΑ Χ – Ekpaid-Evi

Read Time:4 Minute, 49 Second

https://pyknosi1.my.canva.site/c0ahg0rjab5ssbs2

Χ 247-394

https://pyknosi1.my.canva.site/c0cyhn04afrj2nkw

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η μονομαχία Έκτορα και Αχιλλέα

1. Ποιες είναι οι προτάσεις του Έκτορα προς τον Αχιλλέα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης και τι επικαλείται για να στηρίξει τις προτάσεις του; Πώς εξηγείτε ψυχολογικά τόσο τις προτάσεις του Έκτορα όσο και την άρνηση του Αχιλλέα να τις δεχτεί;

Ο Έκτορας στέκεται απέναντι στον Αχιλλέα έτοιμος για μάχη και του απευθύνει λόγο. Δηλώνει ότι θα πολεμήσει, αλλά προτείνει πρώτα μια συμφωνία: όποιος νικήσει να παραδώσει το σώμα του ηττημένου στους δικούς του για κανονική ταφή.

Η πρότασή του βασίζεται στις θρησκευτικές αντιλήψεις, σύμφωνα με τις οποίες η ψυχή δεν βρίσκει γαλήνη χωρίς ταφή. Επιπλέον, η σκύλευση του νεκρού θεωρείται μεγάλη προσβολή, αφού το σώμα μένει βορά στα ζώα. Ο Έκτορας θέλει να προστατεύσει την τιμή του, γνωρίζοντας ότι ο Αχιλλέας πολεμά με οργή για τον Πάτροκλο. Παράλληλα δείχνει ότι διαθέτει ήθος και σέβεται τους άγραφους νόμους.

Ο Αχιλλέας όμως, κυριαρχημένος από εκδικητικό πάθος, απορρίπτει τη συμφωνία. Δεν σκέφτεται ψύχραιμα ούτε σέβεται τους κανόνες. Είναι βέβαιος για τη νίκη του και το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να εκδικηθεί τον θάνατο του φίλου του.

2. Αφού χωρίσετε σε ενότητες τη σκηνή της μονομαχίας με κριτήριο τη γνώση (ή την άγνοια) του Έκτορα… Ποιο σημάδι οδηγεί τελικά τον Έκτορα στη συνειδητοποίηση της κατάστασης του;

Η μονομαχία χωρίζεται σε δύο βασικές φάσεις, ανάλογα με το αν ο Έκτορας γνωρίζει ή αγνοεί την αλήθεια.

Πρώτη φάση

Ο Έκτορας πιστεύει ότι δίπλα του βρίσκεται ο Δηίφοβος για βοήθεια. Δηλώνει ότι παλιότερα φοβόταν τον Αχιλλέα, τώρα όμως είναι έτοιμος να τον αντιμετωπίσει. Προτείνει τη συμφωνία για την ταφή, την οποία ο Αχιλλέας αρνείται.

Ξεκινά η κονταρομαχία. Ο Αχιλλέας ρίχνει πρώτος αλλά αστοχεί, επειδή η Αθηνά επιστρέφει το κοντάρι του. Ο Έκτορας ενθαρρύνεται και ρίχνει κι αυτός, όμως η Αθηνά κάνει το δόρυ του να χτυπήσει στην ασπίδα του Αχιλλέα. Όταν ο Έκτορας ζητά νέο κοντάρι από τον Δηίφοβο, δεν βρίσκει κανέναν.

Δεύτερη φάση

Τότε καταλαβαίνει ότι η Αθηνά τον ξεγέλασε και πως οι θεοί τον εγκατέλειψαν. Αν και αντιλαμβάνεται τη μοίρα του, αποφασίζει να πολεμήσει γενναία. Ορμά με το ξίφος, όμως ο Αχιλλέας τον χτυπά στον λαιμό.

Ο Έκτορας, ετοιμοθάνατος, παρακαλεί για ταφή και προφητεύει τον θάνατο του Αχιλλέα. Ο Αχιλλέας αρνείται σκληρά και γεμάτος υπεροψία.

👉 Το σημάδι που οδηγεί τον Έκτορα στη συνειδητοποίηση είναι ότι δεν εμφανίζεται ο Δηίφοβος και καταλαβαίνει πως τον εξαπάτησε η Αθηνά.

3. Με ποιον τρόπο ο ποιητής μας πληροφορεί για τον θάνατο του Αχιλλέα;

Ο θάνατος του Αχιλλέα δεν περιγράφεται στην Ιλιάδα, όμως προαναγγέλλεται συχνά.

Στη ραψωδία Χ, ο ετοιμοθάνατος Έκτορας προφητεύει ότι ο Αχιλλέας θα σκοτωθεί από τον Πάρη και τον Απόλλωνα στις Σκαιές Πύλες. Ο ίδιος ο Αχιλλέας δηλώνει επίσης ότι περιμένει τη στιγμή που θα το αποφασίσουν οι θεοί.

Σε άλλη ραψωδία, το άλογό του Ξάνθος προλέγει πως θα πεθάνει από συνεργασία θεού και ανθρώπου. Ακόμη, στον Σκάμανδρο, η Θέτιδα τον προειδοποιεί ότι δεν είναι εκεί γραφτό να πεθάνει, αλλά κάτω από τα τείχη της Τροίας από θέλημα του Απόλλωνα.

Έτσι, ο ποιητής, χωρίς να δείχνει τον θάνατο, τον προοικονομεί επανειλημμένα.

4. Να συγκρίνετε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο θάνατος του Πάτροκλου και του Έκτορα…

Οι δύο θάνατοι έχουν κοινά αλλά και διαφορές και συνδέονται άμεσα με τον Αχιλλέα.

Ομοιότητες

Και στις δύο περιπτώσεις παρεμβαίνει θεός: ο Απόλλωνας στον Πάτροκλο και η Αθηνά στον Έκτορα. Οι νικητές καυχώνται και απειλούν ότι δεν θα σεβαστούν το σώμα του αντιπάλου. Οι ετοιμοθάνατοι προφητεύουν τον θάνατο των νικητών. Και οι δύο ψυχές κατεβαίνουν λυπημένες στον Άδη.

Επιπλέον, και οι δύο συνδέονται με την πανοπλία του Αχιλλέα.

Διαφορές

Ο Πάτροκλος χάνει τη ζωή του σταδιακά: πρώτα τον χτυπά ο Απόλλωνας, έπειτα ο Εύφορβος και τέλος ο Έκτορας. Αντίθετα, ο Έκτορας σκοτώνεται άμεσα από τον Αχιλλέα.

Ο Πάτροκλος αφοπλίζεται ζωντανός, ενώ ο Έκτορας σκυλεύεται μετά θάνατον. Ο Έκτορας παρακαλεί για ταφή, ενώ ο Πάτροκλος όχι. Το σώμα του Πάτροκλου σώζεται γρήγορα, ενώ του Έκτορα κακοποιείται πολλές μέρες.

Ο Πάτροκλος τιμωρείται για την ύβρη του, ενώ ο Έκτορας πέφτει θύμα της μανίας του Αχιλλέα.

Σχέση με τον Αχιλλέα

Η πανοπλία ενώνει τα γεγονότα: δίνεται στον Πάτροκλο, την παίρνει ο Έκτορας και τελικά επιστρέφει στον Αχιλλέα. Επίσης, οι προφητείες των δύο ηρώων οδηγούν στον προαναγγελθέντα θάνατο του ίδιου του Αχιλλέα.

5. Ποιες σκηνές της ραψωδίας αναγνωρίζετε στο ποίημα του Καβάφη «Τρώες»;

Στο ποίημα του Καβάφη εμφανίζονται εικόνες από τη Ραψωδία Χ: η αγωνία πριν τη σύγκρουση, η φυγή, οι θρήνοι του Πριάμου και της Εκάβης και η αναπόφευκτη ήττα των Τρώων.

Τον ρόλο του Έκτορα δεν τον παίζει μόνο ένα πρόσωπο, αλλά όλοι οι Τρώες και γενικότερα ο άνθρωπος. Ο Καβάφης παρουσιάζει ανθρώπους που αγωνίζονται, φοβούνται, ελπίζουν και τελικά αντιμετωπίζουν τη μοίρα τους.

Έτσι δίνει στο έργο του καθολικό χαρακτήρα και δείχνει ότι ο αγώνας και η ήττα δεν αφορούν μόνο την Τροία αλλά κάθε άνθρωπο.

6. α) Τι προβάλλει κάθε καλλιτέχνης; β) Δημιουργία εποπτικού υλικού.

Το εποπτικό υλικό φωτίζει διαφορετικές πλευρές της μονομαχίας.

Στην ψυχοστασία τονίζεται ο ρόλος της μοίρας.
Σε άλλες εικόνες φαίνεται η υπεροχή του Αχιλλέα και η βοήθεια της Αθηνάς.
Προβάλλεται η ένταση της μάχης και η αγωνία των θεατών στα τείχη.
Απεικονίζεται ο θάνατος του Έκτορα και ο πόνος της Ανδρομάχης, μαζί με την ατίμωση του σώματος.

Για δικό μου εποπτικό υλικό θα τόνιζα τη στιγμή που ο Έκτορας καταλαβαίνει ότι είναι μόνος, γιατί εκεί φαίνεται περισσότερο το ανθρώπινο μεγαλείο και η τραγικότητά του.

About Post Author

evi

Ονομάζομαι Εύη Πεπέ και είμαι εκπαιδευτικός-φιλόλογος-συγγραφέας. Είμαι πτυχιούχος της «Κλασικής Φιλολογίας» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) με μεταπτυχιακές σπουδές στις «Επιστήμες της Αγωγής» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ). Επίσης, διαθέτω σεμιναριακή επιμόρφωση στην «Ειδική Αγωγή» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ) και στην Εκπαίδευση Ενηλίκων του Ινστιτούτου Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης. Εργάζομαι στον χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης (σχολεία & φροντιστήρια) και συνεργάζομαι με τους εκδοτικούς οίκους 24γράμματα (https://24grammata.com/) και Upbility (https://upbility.gr/), ενώ δείγμα της δουλειάς μου έχει αναρτηθεί στους ιστοτόπους: study4exams.gr, lexigram.gr και https://users.sch.gr/ipap/index.htm

pepeevi@hotmail.com

https://ekpaid-evi.gr